محمد رضا واليزاده معجزى
484
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
بختيارى هنوز در انتظار مراجعت هفت نفر سواران اعزامى مىباشند . در پايان موضوع پايدارى نظر على خان امير اشرف در همين حال كه قضيه فرار لرستانيان را ( به استناء سنگر امير اشرف ) تصديق داريم ناگزير از ذكر اين مطلب مىباشيم كه اگر داود خان و سواران كلهر شروع به فرار از جلو اردوهاى بختياريان و مجاهدين نمىكردند ، ساير رزمندگان و خصوصا لرستانيان به اين وضع افتضاحآميز پا به فرار نمىگذاشتند و اينقدر تلفات و اسيرى نمىدادند . چون قضيه فرار داود خان و سواران كلهر لطمه مهمى به سالار الدوله و اردويش وارد ساخت لذا در پيرامون آن بحث و گفتگو زياد شد و از جمله شايع شد كه سركردگان نيروهاى اعزامى دولت بيست هزار تومان اسكناس تقلبى به داود خان دادهاند كه خود را شكست دهد و نگارنده در اين مورد تحقيقات زياد از اشخاصى كردهام كه از بدايت تا نهايت قيام سالار الدوله با او بوده و در جبهه ساوه هم حضور داشتهاند ، متأسفانه آنها بلااستثنا اين قضيه را تأييد و تصديق مىكنند . در اينباره جاى بسى تعجب است كه داود خان با آن همه ثروت و مكنت مرتكب چنين عمل زشت و نفرتانگيزى شده باشد و خيانت در خيانت كرده باشد ، موقعى كه امير اشرف از سنگر خود برخاست آفتاب غروب كرده بود و غير از او و آن چند نفر ملازمينش ديّارى از آن سپاه عظيم برجاى نمانده بود . به قرارى كه نگارنده از جمعى شنيده گويا امير اشرف باوجود هزيمت لرستانيان باز هم قصد ادامه جنگ را داشته ولى با اصرار همرهان برحذر شده كه از سنگر بر خيزد كه بختياريان و مجاهدين به او يورش نبرند و اسيرش نسازند . بختياريان و مجاهدين بعد از شكست دادن اين اردو به منظور شكست قطعى سالار الدوله و مقابله با باقيمانده اردوى وى عازم نوبران شدند و لكن اردوى نوبران هم هيچگونه مقاومتى از خود نشان نداده عده كثيرى از آنها مقتول و جمعى هم اسير شدند و به اين ترتيب اردويى به اين عظمت و طمطراق كه مانند ستاره دنبالهدار يك فرسخ از جاده تهران را اشغال كرده بود ، در مقابل نيرويى به مراتب كمتر از خود اينطور مفتضحانه شكست خورد . « 1 » شركتكنندگان در اين جنگ مىگويند قواى دولتى با وسايل جديد ناريه و مهماتى كه مقارن شروع قيام از خارج خريدارى كرده و اولينبار آن را در ميدان جنگ محمد على شاه و سالار الدوله به كار انداخته بود ، بهطورى ما را زير آتش گرفته بود و به نحوى مضطرب و پريشان
--> ( 1 ) . علل و موجبات درهم شكستن قيام سالار الدوله باوجود فراهم آوردن سپاهى با آن عظمت در پايان فصل به منظور سنجش ذهن خوانندگان محترم مطرح خواهد گرديد .